BÀI TUYÊN TRUYỀN VỀ THÂN THẾ, SỰ NGHIỆP VÀ NHỮNG ĐÓNG GÓP TO LỚN CỦA ĐẠI THI HÀO NGUYỄN DU – NIỀM TỰ HÀO CỦA VĂN HÓA VIỆT NAM
Kính thưa các thầy giáo, cô giáo!
Cùng toàn thể các em học sinh thân mến!
Trong dòng chảy bền bỉ của lịch sử văn hóa dân tộc Việt Nam, hiếm có một tên tuổi nào vừa vượt qua giới hạn của thời đại, vừa sống mãi trong tâm hồn nhiều thế hệ như Đại thi hào Nguyễn Du. Với tài năng xuất chúng, tấm lòng nhân đạo sâu sắc và những đóng góp to lớn cho văn học dân tộc, Nguyễn Du xứng đáng là Đại thi hào dân tộc, Danh nhân văn hóa thế giới, niềm tự hào lớn lao của văn hóa Việt Nam.
Năm 1965, nhân kỷ niệm 200 năm ngày sinh của ông, UNESCO đã vinh danh Nguyễn Du là Danh nhân văn hóa thế giới, khẳng định giá trị tư tưởng và tầm ảnh hưởng sâu rộng của ông không chỉ trong nước mà còn trên phạm vi toàn nhân loại.
Kỉ niệm 260 năm ngày sinh của Nguyễn Du, thư viện trường THCS Nam Hưng xin trân trọng giới thiệu tới các thầy cô và các em vài nét về thân thế, sự nghiệp và những đóng góp to lớn của đại thi hào Nguyễn Du.
Nguyễn Du sinh ngày mùng 3 tháng 1 năm 1765, tên chữ là Tố Như, hiệu Thanh Hiên, quê ở làng Tiên Điền, huyện Nghi Xuân, tỉnh Hà Tĩnh. Ông sinh ra trong một gia đình đại quý tộc, nhiều đời làm quan và có truyền thống văn học, Cha ông là Nguyễn Nghiễm, từng giữ chức Tể tướng triều Lê – Trịnh; mẹ là bà Trần Thị Tần, nổi tiếng là người tài sắc và am hiểu nghệ thuật dân gian. Nhưng cuộc đời ông lại trải qua nhiều biến cố, 9 tuổi mồ côi cha, 12 tuổi mồ côi mẹ. Lại sống trong giai đoạn lịch sử đầy biến động, triều Lê suy tàn, phong trào Tây Sơn nổi lên, rồi triều Nguyễn được thiết lập, cuộc đời Nguyễn Du trải qua nhiều năm phiêu bạt, nghèo túng, ẩn dật, ông luôn mang trong lòng nỗi đau mất nước, mất thời đại và thân phận con người bé nhỏ giữa cơn bão lịch sử.
Nguyễn Du bước vào con đường quan trường trong bối cảnh lịch sử đầy biến động với nhiều giằng xé nội tâm. Ban đầu, ông từng sống ẩn dật nhiều năm, tránh né vòng danh lợi khi nhà Lê suy tàn và xã hội rối ren. Đến đầu triều Nguyễn, trước yêu cầu của thời cuộc và trách nhiệm của một kẻ sĩ, Nguyễn Du ra làm quan dưới triều vua Gia Long. Ông từng đảm nhiệm nhiều chức vụ như Tri huyện Phù Dung, Tri phủ Thường Tín, sau đó giữ các chức Hữu Tham tri Bộ Lễ và được cử làm Chánh sứ đi sứ sangTrung Quốc lần thứ nhất vào năm 1813. Năm một tám hai mươi ông được cử sang Trung Quốc lần thứ 2 nhưng chưa kịp đi thì ông bị dịch bệnh và mất ngày 18 tháng 9 năm Canh Thìn thọ 54 tuổi.
Trên con đường làm quan, Nguyễn Du luôn giữ phong thái điềm đạm, liêm khiết, thương dân, nhưng trong sâu thẳm tâm hồn, ông mang nặng nỗi day dứt của một trí thức trước cảnh đời bất công và những nghịch cảnh của xã hội phong kiến. Quan trường không làm phai mờ nhân cách Nguyễn Du, mà trái lại, chính những trải nghiệm ấy đã giúp ông hiểu sâu sắc hơn nỗi khổ của con người, làm giàu thêm chiều sâu tư tưởng nhân đạo trong thơ văn. Cuộc đời làm quan của Nguyễn Du vì thế không gắn với vinh hoa quyền lực, mà là hành trình của một kẻ sĩ mang trái tim nhân ái, luôn đau đáu vì dân, vì đời.
Các em thân mến!
Chính những năm tháng lưu lạc, chứng kiến cảnh đời cơ cực, bất công đã hun đúc trong Nguyễn Du một tấm lòng nhân ái sâu sắc, một trái tim luôn trăn trở trước số phận con người. Từ đó, ông để lại cho đời một sự nghiệp văn học đồ sộ với các tác phẩm nổi tiếng như:
Văn tế thập loại chúng sinh: khúc bi ca lay động lòng người, thể hiện lòng thương xót sâu sắc đối với những kiếp người bất hạnh.
Thanh Hiên thi tập, Nam Trung tạp ngâm, Bắc hành tạp lục: những tập thơ chữ Hán giàu chất triết lý, thể hiện tâm sự cô đơn, nỗi đau nhân thế và tấm lòng nhân ái bao la của tác giả.
“Truyện Kiều” (tên gốc Đoạn trường tân thanh) là tác phẩm vĩ đại nhất của Nguyễn Du và là kiệt tác bất hủ của văn học Việt Nam. Với 3.254 câu thơ lục bát, kể về cuộc đời truân chuyên của Thúy Kiều một người con gái tài sắc vẹn toàn nhưng phải chịu nhiều bất công, đau khổ.
Qua số phận Thúy Kiều, Nguyễn Du cất lên tiếng khóc xót thương cho con người, đặc biệt là người phụ nữ trong xã hội phong kiến. Tác phẩm không chỉ tố cáo thế lực tàn bạo của đồng tiền và lễ giáo, mà còn khẳng định khát vọng sống, khát vọng tình yêu, công lý và tự do.
Giá trị nhân văn của Truyện Kiều được thể hiện sâu sắc qua tấm lòng thương người vô hạn, sự trân trọng tài năng, nhân phẩm và khát vọng sống chính đáng của con người. Nguyễn Du đã khẳng định: con người, dù trong cảnh éo le nhất, vẫn xứng đáng được yêu thương, được tôn trọng.
Về nghệ thuật, Truyện Kiều đạt đến đỉnh cao của ngôn ngữ thơ ca dân tộc- thể thơ lục bát, kết hợp nhuần nhuyễn ngôn ngữ bác học và bình dân, bút pháp tả cảnh ngụ tình tinh tế, nghệ thuật khắc họa tâm lý nhân vật bậc thầy. Với ngôn ngữ tinh luyện, giàu nhạc điệu, hình ảnh sinh động, giàu sức gợi. Mỗi câu thơ trong truyện Kiều vừa giản dị, gần gũi, vừa sâu sắc, hàm chứa triết lý nhân sinh. Tác phẩm đã vượt ra ngoài phạm vi văn học để trở thành linh hồn của văn hóa Việt, sống mãi trong đời sống tinh thần của nhân dân.
Nguyễn Du không chỉ là nhà thơ lớn, mà còn là người có công to lớn trong việc hoàn thiện và phát triển tiếng Việt, giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc. Qua các tác phẩm của mình, đặc biệt là Truyện Kiều, tiếng Việt trở nên mềm mại, uyển chuyển, giàu cảm xúc và có khả năng diễn đạt những tư tưởng sâu xa nhất của con người. Tác phẩm của Nguyễn Du đã thấm sâu vào đời sống văn hóa dân tộc, trở thành nguồn cảm hứng cho nhiều loại hình nghệ thuật như chèo, tuồng, cải lương, hội họa, âm nhạc… Nhiều câu thơ Kiều đã trở thành lời ăn tiếng nói hằng ngày của nhân dân, góp phần làm giàu bản sắc văn hóa Việt Nam.
Nguyễn Du là người đã nâng chủ nghĩa nhân đạo trong văn học Việt Nam lên đỉnh cao, đặt con người – đặc biệt là những số phận nhỏ bé, đau khổ – vào vị trí trung tâm. Văn chương của ông không chỉ phản ánh hiện thực, mà còn thức tỉnh lương tri, nuôi dưỡng lòng nhân ái và khát vọng công bằng cho con người.
Cuộc đời nhiều bão tố và sự nghiệp văn học rực rỡ của Nguyễn Du đã hòa quyện để tạo nên một thiên tài văn chương bất tử. Tác phẩm của ông không chỉ là niềm tự hào của dân tộc Việt Nam mà còn là di sản tinh thần quý báu của nhân loại.
Các em thân mến!
Học tập và tìm hiểu về Nguyễn Du không chỉ là học văn học, mà còn là học cách làm người. Qua Truyện Kiều và thơ văn của ông, các em được bồi dưỡng lòng nhân ái, sự cảm thông, biết trân trọng con người, trân trọng những giá trị đạo đức truyền thống tốt đẹp của dân tộc.
Việc trân trọng, gìn giữ và phát huy di sản văn hóa của Nguyễn Du chính là trách nhiệm của mỗi thế hệ hôm nay. Gắn việc học tập, tìm hiểu Nguyễn Du với việc rèn luyện đạo đức, lối sống và nhân cách sẽ giúp các em sống nhân văn hơn, có lý tưởng, có trách nhiệm với bản thân, gia đình và xã hội.
Cuối cùng xin kính chúc các thầy cô luôn mạnh khỏe, công tác tốt
Chúc các em luôn chăm ngoan, học giỏi!
Xin trân trọng cảm ơn!
Hợp Tiến, ngày 26 tháng 12 năm 2025
| Xác nhận của BGH | Người thực hiện Nguyễn Thị Yến |
